Dao Tiện CNC Là Gì? Cấu Tạo, Các Loại Và Cách Chọn Dao Tiện CNC

Dao tiện CNC là gì? Cấu tạo, phân loại và ứng dụng trong ngành cơ khí chính xác

Dao tiện CNC là dụng cụ cắt gọt gá trên đài dao máy tiện CNC, dùng lưỡi cắt tách kim loại khỏi phôi đang quay để tạo mặt trụ, mặt đầu, lỗ, rãnh hoặc ren. Dao tiện CNC được dùng để tiện ngoài, tiện lỗ, tiện rãnh, cắt đứt và tiện ren trên chi tiết kim loại. Đài dao là bộ phận của máy tiện CNC giữ cán dao và đưa dao tới vị trí cắt. Theo vị trí gia công, dao tiện CNC gồm các loại như dao tiện ngoài, dao tiện lỗ, dao tiện rãnh và cắt đứt, dao tiện ren và dao tiện định hình; theo cấu tạo có 3 kiểu (liền khối, hàn mảnh, gắn mảnh); phần cắt làm từ các vật liệu như thép gió, hợp kim cứng, gốm, CBN và PCD.

Nhóm cán dao tiện CNC gắn mảnh
Mã ISO được in trên thân từng cán.

Dao Tiện CNC Còn Được Gọi Là Gì?

Trong xưởng, dao tiện CNC thường được gọi là mũi tiện, còn phần lưỡi cắt rời lắp trên cán gọi là mảnh dao, chíp tiện hoặc insert. Tiện là phương pháp gia công, còn dao tiện là dụng cụ thực hiện phương pháp tiện đó.

Cấu Tạo Dao Tiện CNC Gồm Những Bộ Phận Nào?

Dao tiện CNC gồm hai phần: phần cắt trực tiếp tách phôi và phần cán gá lên đài dao.

Sơ đồ cấu tạo dao tiện CNC
Sơ đồ ghi các mặt, lưỡi cắt và góc của phần cắt, cùng cán, mảnh dao và chíp đệm.

Phần Cắt: Mặt, Lưỡi Cắt, Mũi Dao Và Các Góc

Phần cắt của dao tiện gồm mặt trước, hai mặt sau (mặt sau chính và mặt sau phụ), hai lưỡi cắt (lưỡi cắt chính và lưỡi cắt phụ) và mũi dao, nơi hai lưỡi cắt gặp nhau. Phoi trượt qua mặt trước khi dao cắt.

Hình học của phần cắt được mô tả bằng các góc, như góc trước, góc sau, góc nghiêng chính, góc nghiêng phụ và góc mũi dao.

Phần Cán Và Cách Gắn Mảnh Dao

Cán dao có tiết diện vuông hoặc tròn và được kẹp trên đài dao. Ở dao gắn mảnh, mảnh dao là chi tiết rời, được kẹp lên đầu cán.

Phân Loại Dao Tiện CNC Theo Vị Trí Gia Công

Theo vị trí gia công, dao tiện CNC được chia theo bề mặt mà lưỡi cắt tạo ra: mặt ngoài, mặt trong của lỗ, rãnh, ren hoặc biên dạng riêng.

Phân loại dao tiện CNC theo vị trí gia công
Bốn ô minh họa: tiện ngoài, tiện trong, tiện rãnh và tiện ren.
Loại dao Bề mặt gia công
Dao tiện ngoài Mặt trụ ngoài, mặt vai, mặt đầu
Dao tiện lỗ Mặt trong của lỗ
Dao tiện rãnh và cắt đứt Rãnh; cắt rời chi tiết khỏi phôi
Dao tiện ren Ren
Dao tiện định hình Bề mặt có biên dạng riêng

Dao Tiện Ngoài

Dao tiện ngoài cắt mặt trụ bên ngoài chi tiết và thường được dùng để tiện vai, tiện mặt đầu. Riêng dao tiện vai tạo mặt vai vuông góc với mặt trụ, xem thêm dao tiện vai.

Dao Tiện Lỗ (Tiện Trong)

Dao tiện lỗ gia công mặt trong của lỗ. Thân dao phải nhỏ hơn lỗ và nhô sâu vào lỗ, nên cần độ cứng vững cao.

Dao Tiện Rãnh, Cắt Đứt, Ren Và Định Hình

Dao tiện ren và dao tiện định hình khác dao tiện ngoài ở hình dạng lưỡi cắt: lưỡi dao ren mang biên dạng của ren cần tạo, còn lưỡi dao định hình mang đúng biên dạng của bề mặt cần gia công.

Cán dao tiện rãnh và cắt đứt xem tại dao tiện rãnh và cắt đứt; cán dao tiện ren xem tại dao tiện ren.

Phân Loại Dao Tiện CNC Theo Cấu Tạo: Liền Khối, Hàn Mảnh Và Gắn Mảnh

Theo cấu tạo, dao tiện CNC có ba kiểu: dao liền khối, dao hàn mảnh và dao gắn mảnh.

Phân loại dao tiện CNC theo cấu tạo
Ba dao minh họa: liền khối, gắn mảnh và hàn mảnh.
Kiểu dao Phần cắt gắn với thân
Dao liền khối Phần cắt và thân là một khối vật liệu
Dao hàn mảnh Mảnh hợp kim hàn cố định vào thân
Dao gắn mảnh Mảnh insert kẹp lên cán; mảnh mòn hoặc mẻ thì thay mảnh

Đặc điểm của loại dao có mảnh hợp kim hàn sẵn xem tại dao tiện hàn mảnh hợp kim.

Phân Loại Dao Tiện CNC Theo Vật Liệu Phần Cắt

Phần cắt của dao tiện CNC được làm từ các vật liệu như thép gió, hợp kim cứng, gốm, CBN và PCD; gốm, CBN và PCD thường được chọn cho những nhóm phôi riêng.

Phân loại dao tiện CNC theo vật liệu phần cắt
Mảnh hợp kim phủ vàng, mảnh gắn mũi siêu cứng và phôi dao thép gió.
Vật liệu phần cắt Đặc điểm Hợp với phôi
Hợp kim cứng (carbide) Hạt cacbua vonfram kết dính bằng coban, có thể phủ lớp phủ; được dùng phổ biến Thép, inox, gang, kim loại màu (tùy loại)
Gốm Nền Al₂O₃ hoặc Si₃N₄ Gang; một số loại cho hợp kim chịu nhiệt
CBN Nitrua bo lập phương Thép đã tôi cứng; một số loại cho gang
PCD Kim cương tổng hợp Nhôm và kim loại màu

Dao tiện thép gió xem tại dao tiện thép gió; các loại dao tiện hợp kim xem tại dao tiện hợp kim.

Mảnh Dao Tiện (Insert): Hình Dạng Theo Ký Hiệu ISO Và Bán Kính Mũi

Mảnh dao tiện được phân biệt bằng hình dạng và bán kính mũi theo ký hiệu ISO.

Cận cảnh mảnh dao tiện hình tam giác đang cắt
Phoi bay ra từ vùng cắt.

Hình Dạng Mảnh Và Góc Mũi

Mảnh dao tiện được gọi tên theo ký hiệu ISO, trong đó chữ cái đầu cho biết hình dạng mảnh, ví dụ C, D, V, T, S, W và R.

Chữ Hình dạng Góc mũi
C Hình thoi 80°
D Hình thoi 55°
V Hình thoi 35°
T Tam giác 60°
S Vuông 90°
W Ba cạnh 80°
R Tròn —

Góc mũi lớn, như C, S và W, cho lưỡi bền nhưng cần máy khỏe và dễ rung hơn; góc mũi nhỏ, như V, tiếp cận biên dạng chặt tốt nhưng lưỡi yếu hơn.

Bán Kính Mũi Dao Ảnh Hưởng Gì Tới Bề Mặt Và Độ Bền Lưỡi?

Bán kính mũi dao ảnh hưởng tới độ nhám bề mặt, khả năng bẻ phoi và độ bền lưỡi cắt, nên được chọn theo chiều sâu cắt và lượng chạy dao.

Bán kính được đọc ở cặp chữ số cuối của mã mảnh, sau cỡ mảnh và độ dày: ở mã CNMG 120408, cặp số cuối 08 là bán kính 0,8 mm; ở mã CNMG 120404, cặp số cuối 04 là bán kính 0,4 mm.

Bán kính lớn hợp lượng chạy dao và chiều sâu cắt lớn, lưỡi chắc nhưng lực hướng kính tăng nên dễ rung. Bán kính nhỏ hợp chiều sâu cắt nhỏ, ít rung nhưng lưỡi yếu hơn. Bạn nên chọn bán kính bằng hoặc nhỏ hơn chiều sâu cắt, và giảm bán kính nếu gặp rung.

Các mảnh dao tiện theo từng hình dạng và bán kính xem tại danh mục mảnh dao tiện.

Chọn Dao Tiện CNC Thế Nào Theo Nguyên Công Và Vật Liệu Phôi?

Để chọn đúng dao tiện CNC, hãy xác định nguyên công trước, rồi chọn loại cán và vật liệu phần cắt theo nhóm phôi.

Nhiều loại cán dao tiện CNC gắn mảnh
Cán tiện ngoài, cán tiện rãnh và các cán khác, mỗi loại có hình dáng đầu cán riêng.

Chọn Theo Nguyên Công: Tiện Thô Và Tiện Tinh

Tiện thô lấy đi nhiều vật liệu, còn tiện tinh tạo bề mặt đẹp với dung sai chặt. Dao dùng cho từng giai đoạn xem tại dao tiện thô và dao tiện tinh.

Ở cả hai giai đoạn, bạn nên gá dao chắc và để dao nhô ngắn, vừa đủ cho kích thước gia công, để giữ độ cứng vững và hạn chế rung. Các cán dao tiện xem tại danh mục dao tiện.

Chọn Theo Nhóm Vật Liệu Phôi (P, M, K, N, S, H)

Vật liệu phôi được chia thành sáu nhóm theo quy ước phổ biến, ký hiệu P, M, K, N, S và H; mỗi nhóm có phần cắt thường dùng riêng.

Nhóm Vật liệu phôi Phần cắt thường dùng
P Thép Hợp kim cứng
M Inox Hợp kim cứng
K Gang Hợp kim cứng, gốm; một số loại CBN
N Kim loại màu như nhôm, đồng, đồng thau PCD; hợp kim cứng (tùy loại)
S Hợp kim chịu nhiệt, hợp kim titan Một số loại gốm; hợp kim cứng (tùy loại)
H Vật liệu đã tôi cứng, như thép đã tôi CBN

Đọc Nhanh Mã Cán Dao Tiện Theo ISO 5608

Chữ đầu của mã cán cho biết kiểu kẹp mảnh: C kẹp từ trên, M kẹp từ trên kèm kẹp qua lỗ, P kẹp qua lỗ, S bắt vít. Chữ thứ ba cho biết góc tiếp cận Kr, tức góc nghiêng chính của cán, và chữ thứ năm cho biết cán tay phải (R), tay trái (L) hay trung tính (N).

Ví dụ cán PCLNR có chữ P (kẹp qua lỗ), chữ L (góc tiếp cận 95°) và chữ R (tay phải); ba cán PSBNR, PSSNR và PTTNR có góc tiếp cận lần lượt 75°, 45° và 60°. Cách đọc đầy đủ từng ký hiệu của mã cán xem tại cán dao tiện.

Hỏi Đáp Về Dao Tiện CNC

Đài dao trên máy tiện CNC hoạt động thế nào?

Đài dao giữ các cán dao và xoay theo lệnh của máy để đưa dao cần dùng tới vị trí cắt. Một đài dao thường có nhiều vị trí đặt dao, nên máy đổi dao bằng cách xoay đài dao.

Dao tiện CNC có dùng được cho mọi vật liệu phôi không?

Không. Mỗi vật liệu phần cắt hợp với một số nhóm phôi: CBN dùng cho thép đã tôi cứng, PCD dùng cho nhôm và kim loại màu, còn hợp kim cứng dùng cho thép, inox, gang và kim loại màu tùy loại; vì vậy cần chọn phần cắt khớp với vật liệu phôi.

Dao tiện mặt đầu thường được xếp vào nhóm nào?

Dao tiện mặt đầu thường được xếp vào nhóm dao tiện ngoài. Một số cán tiện ngoài, như PCLN, PWLN và SCLC, dùng được cho cả mặt trụ lẫn mặt đầu; ba loại này cùng có góc tiếp cận 95°.

Mảnh dao nào lắp được lên một cán dao tiện?

Mảnh dao cần đúng cỡ và đúng hình dạng với cán; lắp không khớp có thể gây rung và làm giảm độ chính xác gia công.

Liên Hệ Tư Vấn Và Báo Giá Dao Tiện CNC

Mua dao tiện CNC chính hãng tại Nam Dương, đơn vị cung cấp dụng cụ cắt từ năm 2011: liên hệ hotline 0911 066 515 để được tư vấn chọn dao theo vật liệu phôi và nguyên công, giúp tối ưu hiệu quả gia công, và nhận báo giá. Các dòng dao tiện xem tại danh mục dao tiện.

Bản quyền thuộc Nam Dương Tool